Słownik pojęć: pianino cyfrowe prostym językiem
Kupując pianino cyfrowe, trafiasz na gąszcz terminów technicznych. Ten słownik wyjaśnia pojęcia, które spotkasz w specyfikacjach i recenzjach. Piszemy prostym językiem, z myślą o osobach, które wybierają pierwsze – albo kolejne – pianino.
Przejdź do sekcji
Klawiatura i mechanika
- Klawiatura ważona
- Klawisze stawiają palcom opór podobny do klawiszy pianina akustycznego. Pianina cyfrowe uzyskują ten efekt dzięki małym obciążnikom albo mechanizmowi młoteczkowemu pod każdym klawiszem.
- Stopniowane ważenie klawiszy (graded hammer)
- Klawiatura ważona, w której klawisze w basie są cięższe niż w górnym rejestrze – tak samo jak w fortepianie akustycznym. To powszechna mechanika w pianinach cyfrowych.
- Klawiatura półważona
- Klawisze z lekką sprężyną i małym obciążnikiem, ale bez mechanizmu młoteczkowego. Są cięższe niż w syntezatorze, ale znacznie lżejsze niż w prawdziwym pianinie. Często spotyka się je w keyboardach z aranżerem i prostszych stacjach roboczych.
- Symulacja wymyku (escapement)
- W fortepianie, gdy młoteczek odskakuje od mechanizmu, w trakcie ruchu klawisza czuć delikatny próg oporu. Wiele mechanik cyfrowych go symuluje, także w tańszych modelach (np. PHA-4 Standard w Rolandzie FP-10). Najbardziej przydaje się przy repertuarze klasycznym.
- Powierzchnia imitująca kość słoniową i heban
- Lekko chropowata powierzchnia klawiszy, która wchłania wilgoć z palców i poprawia przyczepność. Naśladuje nakładki z kości słoniowej i hebanu w dawnych pianinach.
- Dynamika klawiatury (czułość na uderzenie)
- Określa, jak pianino reaguje na siłę uderzenia: mocniej zagrany dźwięk jest głośniejszy, delikatniej zagrany – cichszy. Zwykle można wybrać jedno z kilku ustawień.
- Trzy czujniki w klawiszu
- Trzy czujniki na drodze klawisza dokładniej rejestrują jego ruch, zwłaszcza przy szybkim powtarzaniu tego samego dźwięku. Stosuje się je w droższych mechanikach; w tańszych pianinach częściej są dwa czujniki.
- 88 / 76 / 61 / 49 klawiszy
- 88 klawiszy to pełna skala pianina akustycznego. 76 klawiszy obejmuje większość repertuaru rozrywkowego i klasycznego. 61 to standard keyboardów. 49 klawiszy mają najmniejsze instrumenty, często z klawiszami mniejszymi niż standardowe.
Brzmienie
- Polifonia
- Maksymalna liczba dźwięków, które pianino może wydać jednocześnie – razem z przytrzymanymi dźwiękami i wybrzmiewającym pogłosem. Nakładanie brzmień i długie trzymanie pedału sustain zwiększają liczbę dźwięków brzmiących jednocześnie; w droższych modelach często jest 192–256.
- Próbkowanie PCM (sampling)
- Przy każdym naciśnięciu klawisza pianino odtwarza zapisane w pamięci nagrania prawdziwych dźwięków instrumentu akustycznego. To najczęstszy sposób wytwarzania dźwięku. Jakość i liczba próbek bardzo się różnią między modelami.
- Modelowanie dźwięku (modelowanie fizyczne)
- Zamiast odtwarzać nagrania, pianino na bieżąco oblicza dźwięk każdej nuty z matematycznego modelu prawdziwego instrumentu. Brzmienie płynniej zmienia się wraz z siłą uderzenia. Tak działają m.in. silniki Rolanda SuperNATURAL Piano Modeling i Piano Reality Modeling.
- Rezonans strun
- Symulacja tego, jak w pianinie akustycznym struny drgają razem z granymi dźwiękami, choć nikt w nie nie uderza. Dodaje brzmieniu głębi i naturalności. Zwykle można ją ustawić od wyłączonej do mocnej.
- Rezonans tłumików
- Szeroki rezonans otwartych strun, który słychać w pianinie akustycznym po wciśnięciu pedału przedłużającego dźwięk (sustain). Dobre wykonanie robi wyraźną różnicę, w słabszych efekt jest ledwie słyszalny.
- Odgłos zwalniania klawisza (key-off)
- Cichy odgłos tłumika, który wraca na strunę, gdy puszczasz klawisz. Spotykany w droższych pianinach; dzięki niemu brzmienie jest naturalne i kompletne.
- Pogłos (reverb)
- Daje wrażenie przestrzeni – pokoju, sali koncertowej, katedry. Większość pianin oferuje kilka rodzajów pogłosu z regulowaną głębią.
- Chorus
- Nakłada na dźwięk jego lekko rozstrojone kopie, żeby go pogrubić. Popularny przy brzmieniach pianina elektrycznego, smyczków i padów; przy brzmieniach pianina akustycznego używa się go rzadko.
Pedały
- Pedał przedłużający dźwięk (sustain, pedał tłumika)
- Prawy pedał. Podnosi symulowane tłumiki, dzięki czemu dźwięki brzmią dalej po puszczeniu klawiszy. To jedyny pedał, którego potrzebuje każde pianino.
- Pedał piano (una corda)
- Lewy pedał w listwie z trzema pedałami. Łagodzi brzmienie, symulując przesunięcie młoteczków w fortepianie akustycznym. Potrzebny w części repertuaru klasycznego.
- Pedał sostenuto
- Środkowy pedał. Przedłuża tylko te dźwięki, które trzymasz w chwili jego wciśnięcia. Przydaje się, gdy chcesz utrzymać dźwięk w basie i grać nad nim melodię. W pianinach cyfrowych spotyka się go rzadziej.
- Półpedał
- Częściowe wciśnięcie pedału sustain, które pozwala stopniować działanie tłumików. Działa tylko z pedałami ciągłymi (wykrywającymi głębokość wciśnięcia), a nie z prostymi przełącznikami włącz/wyłącz.
- Pedał ciągły
- Pedał sustain, który wykrywa, jak głęboko go wciskasz, więc pozwala grać półpedałem. Lepsze pedały dołączane do pianin cyfrowych ze średniej i wyższej półki są ciągłe.
Złącza i łączność
- USB MIDI
- Kabel USB przesyła dane MIDI między pianinem a komputerem lub tabletem. Korzystają z tego aplikacje do nauki, programy do zapisu nutowego i programy DAW. Działa praktycznie z każdym sprzętem i nie sprawia problemów z opóźnieniem.
- Bluetooth MIDI
- Bezprzewodowe przesyłanie MIDI do telefonu lub tabletu, np. do aplikacji Flowkey, Simply Piano czy GarageBand. Wygodne; opóźnienie jest nieco większe niż przez USB, ale zwykle niewyczuwalne.
- Bluetooth audio
- Odtwarza dźwięk z telefonu przez głośniki pianina – możesz grać razem z utworami albo korzystać z lekcji na YouTube. To inna funkcja niż Bluetooth MIDI; pianina często mają jedną z nich, ale nie obie.
- Wyjście liniowe (line out)
- Gniazda stereo (lub mono), przez które wysyłasz sygnał z pianina do miksera, wzmacniacza, interfejsu audio albo zestawu do nagrywania. Niezbędne na scenie i w studiu.
- Wejście AUX (wejście audio)
- Wejście stereo, przez które dźwięk z zewnętrznego źródła (telefonu, tabletu, podkładu) gra razem z pianinem przez jego głośniki. Przydatne, gdy ćwiczysz z nagraniami.
Funkcje
- Tryb Dual / Layer
- Dwa brzmienia grają jednocześnie na całej klawiaturze – na przykład fortepian ze smyczkami. Dobrze sprawdza się w balladach; zużywa więcej polifonii.
- Tryb Split
- Przypisuje różne brzmienia dolnej i górnej części klawiatury – na przykład bas po lewej, fortepian po prawej. Punkt podziału zwykle można przesunąć.
- Tryb Duo / Duet
- Dzieli klawiaturę na dwie części o takim samym zakresie, w tej samej oktawie, więc nauczyciel i uczeń mogą jednocześnie grać tę samą partię. Bardzo przydatne przy lekcjach w domu.
- Transpozycja
- Przesuwa wysokość dźwięku całej klawiatury w górę lub w dół o półtony: grasz w jednej tonacji, a instrument brzmi w innej. Przydatne przy akompaniamencie do śpiewu.
- Metronom
- Wbudowany sygnał rytmu, który pomaga ćwiczyć w równym tempie. W większości modeli można ustawić tempo (BPM) i metrum.
- Funkcja nauki
- Wbudowane utwory podzielone na partie lewej i prawej ręki: jedną partię możesz wyciszyć i zagrać ją samodzielnie do drugiej. Szczególnie rozbudowane są pod tym względem modele Yamahy i Casio.
- Nagrywanie
- Zapisuje to, co grasz, jako dane MIDI (czasem także jako audio). Pozwala odsłuchać ćwiczenie albo nagrać kilka partii jedna na drugiej. Liczba ścieżek wynosi od 1 do 16, zależnie od modelu.
- Cena sugerowana a cena rynkowa
- Sugerowana cena producenta to cena katalogowa, którą podaje producent. Cena rynkowa – czyli to, ile faktycznie biorą sklepy – bywa niższa o 10–30%. Planując budżet, porównaj obie.