1st Note

Słownik pojęć: pianino cyfrowe prostym językiem

Kupując pianino cyfrowe, trafiasz na gąszcz terminów technicznych. Ten słownik wyjaśnia pojęcia, które spotkasz w specyfikacjach i recenzjach. Piszemy prostym językiem, z myślą o osobach, które wybierają pierwsze – albo kolejne – pianino.

Przejdź do sekcji

Klawiatura i mechanika

Klawiatura ważona
Klawisze stawiają palcom opór podobny do klawiszy pianina akustycznego. Pianina cyfrowe uzyskują ten efekt dzięki małym obciążnikom albo mechanizmowi młoteczkowemu pod każdym klawiszem.
Stopniowane ważenie klawiszy (graded hammer)
Klawiatura ważona, w której klawisze w basie są cięższe niż w górnym rejestrze – tak samo jak w fortepianie akustycznym. To powszechna mechanika w pianinach cyfrowych.
Klawiatura półważona
Klawisze z lekką sprężyną i małym obciążnikiem, ale bez mechanizmu młoteczkowego. Są cięższe niż w syntezatorze, ale znacznie lżejsze niż w prawdziwym pianinie. Często spotyka się je w keyboardach z aranżerem i prostszych stacjach roboczych.
Symulacja wymyku (escapement)
W fortepianie, gdy młoteczek odskakuje od mechanizmu, w trakcie ruchu klawisza czuć delikatny próg oporu. Wiele mechanik cyfrowych go symuluje, także w tańszych modelach (np. PHA-4 Standard w Rolandzie FP-10). Najbardziej przydaje się przy repertuarze klasycznym.
Powierzchnia imitująca kość słoniową i heban
Lekko chropowata powierzchnia klawiszy, która wchłania wilgoć z palców i poprawia przyczepność. Naśladuje nakładki z kości słoniowej i hebanu w dawnych pianinach.
Dynamika klawiatury (czułość na uderzenie)
Określa, jak pianino reaguje na siłę uderzenia: mocniej zagrany dźwięk jest głośniejszy, delikatniej zagrany – cichszy. Zwykle można wybrać jedno z kilku ustawień.
Trzy czujniki w klawiszu
Trzy czujniki na drodze klawisza dokładniej rejestrują jego ruch, zwłaszcza przy szybkim powtarzaniu tego samego dźwięku. Stosuje się je w droższych mechanikach; w tańszych pianinach częściej są dwa czujniki.
88 / 76 / 61 / 49 klawiszy
88 klawiszy to pełna skala pianina akustycznego. 76 klawiszy obejmuje większość repertuaru rozrywkowego i klasycznego. 61 to standard keyboardów. 49 klawiszy mają najmniejsze instrumenty, często z klawiszami mniejszymi niż standardowe.

Brzmienie

Polifonia
Maksymalna liczba dźwięków, które pianino może wydać jednocześnie – razem z przytrzymanymi dźwiękami i wybrzmiewającym pogłosem. Nakładanie brzmień i długie trzymanie pedału sustain zwiększają liczbę dźwięków brzmiących jednocześnie; w droższych modelach często jest 192–256.
Próbkowanie PCM (sampling)
Przy każdym naciśnięciu klawisza pianino odtwarza zapisane w pamięci nagrania prawdziwych dźwięków instrumentu akustycznego. To najczęstszy sposób wytwarzania dźwięku. Jakość i liczba próbek bardzo się różnią między modelami.
Modelowanie dźwięku (modelowanie fizyczne)
Zamiast odtwarzać nagrania, pianino na bieżąco oblicza dźwięk każdej nuty z matematycznego modelu prawdziwego instrumentu. Brzmienie płynniej zmienia się wraz z siłą uderzenia. Tak działają m.in. silniki Rolanda SuperNATURAL Piano Modeling i Piano Reality Modeling.
Rezonans strun
Symulacja tego, jak w pianinie akustycznym struny drgają razem z granymi dźwiękami, choć nikt w nie nie uderza. Dodaje brzmieniu głębi i naturalności. Zwykle można ją ustawić od wyłączonej do mocnej.
Rezonans tłumików
Szeroki rezonans otwartych strun, który słychać w pianinie akustycznym po wciśnięciu pedału przedłużającego dźwięk (sustain). Dobre wykonanie robi wyraźną różnicę, w słabszych efekt jest ledwie słyszalny.
Odgłos zwalniania klawisza (key-off)
Cichy odgłos tłumika, który wraca na strunę, gdy puszczasz klawisz. Spotykany w droższych pianinach; dzięki niemu brzmienie jest naturalne i kompletne.
Pogłos (reverb)
Daje wrażenie przestrzeni – pokoju, sali koncertowej, katedry. Większość pianin oferuje kilka rodzajów pogłosu z regulowaną głębią.
Chorus
Nakłada na dźwięk jego lekko rozstrojone kopie, żeby go pogrubić. Popularny przy brzmieniach pianina elektrycznego, smyczków i padów; przy brzmieniach pianina akustycznego używa się go rzadko.

Pedały

Pedał przedłużający dźwięk (sustain, pedał tłumika)
Prawy pedał. Podnosi symulowane tłumiki, dzięki czemu dźwięki brzmią dalej po puszczeniu klawiszy. To jedyny pedał, którego potrzebuje każde pianino.
Pedał piano (una corda)
Lewy pedał w listwie z trzema pedałami. Łagodzi brzmienie, symulując przesunięcie młoteczków w fortepianie akustycznym. Potrzebny w części repertuaru klasycznego.
Pedał sostenuto
Środkowy pedał. Przedłuża tylko te dźwięki, które trzymasz w chwili jego wciśnięcia. Przydaje się, gdy chcesz utrzymać dźwięk w basie i grać nad nim melodię. W pianinach cyfrowych spotyka się go rzadziej.
Półpedał
Częściowe wciśnięcie pedału sustain, które pozwala stopniować działanie tłumików. Działa tylko z pedałami ciągłymi (wykrywającymi głębokość wciśnięcia), a nie z prostymi przełącznikami włącz/wyłącz.
Pedał ciągły
Pedał sustain, który wykrywa, jak głęboko go wciskasz, więc pozwala grać półpedałem. Lepsze pedały dołączane do pianin cyfrowych ze średniej i wyższej półki są ciągłe.

Złącza i łączność

USB MIDI
Kabel USB przesyła dane MIDI między pianinem a komputerem lub tabletem. Korzystają z tego aplikacje do nauki, programy do zapisu nutowego i programy DAW. Działa praktycznie z każdym sprzętem i nie sprawia problemów z opóźnieniem.
Bluetooth MIDI
Bezprzewodowe przesyłanie MIDI do telefonu lub tabletu, np. do aplikacji Flowkey, Simply Piano czy GarageBand. Wygodne; opóźnienie jest nieco większe niż przez USB, ale zwykle niewyczuwalne.
Bluetooth audio
Odtwarza dźwięk z telefonu przez głośniki pianina – możesz grać razem z utworami albo korzystać z lekcji na YouTube. To inna funkcja niż Bluetooth MIDI; pianina często mają jedną z nich, ale nie obie.
Wyjście liniowe (line out)
Gniazda stereo (lub mono), przez które wysyłasz sygnał z pianina do miksera, wzmacniacza, interfejsu audio albo zestawu do nagrywania. Niezbędne na scenie i w studiu.
Wejście AUX (wejście audio)
Wejście stereo, przez które dźwięk z zewnętrznego źródła (telefonu, tabletu, podkładu) gra razem z pianinem przez jego głośniki. Przydatne, gdy ćwiczysz z nagraniami.

Funkcje

Tryb Dual / Layer
Dwa brzmienia grają jednocześnie na całej klawiaturze – na przykład fortepian ze smyczkami. Dobrze sprawdza się w balladach; zużywa więcej polifonii.
Tryb Split
Przypisuje różne brzmienia dolnej i górnej części klawiatury – na przykład bas po lewej, fortepian po prawej. Punkt podziału zwykle można przesunąć.
Tryb Duo / Duet
Dzieli klawiaturę na dwie części o takim samym zakresie, w tej samej oktawie, więc nauczyciel i uczeń mogą jednocześnie grać tę samą partię. Bardzo przydatne przy lekcjach w domu.
Transpozycja
Przesuwa wysokość dźwięku całej klawiatury w górę lub w dół o półtony: grasz w jednej tonacji, a instrument brzmi w innej. Przydatne przy akompaniamencie do śpiewu.
Metronom
Wbudowany sygnał rytmu, który pomaga ćwiczyć w równym tempie. W większości modeli można ustawić tempo (BPM) i metrum.
Funkcja nauki
Wbudowane utwory podzielone na partie lewej i prawej ręki: jedną partię możesz wyciszyć i zagrać ją samodzielnie do drugiej. Szczególnie rozbudowane są pod tym względem modele Yamahy i Casio.
Nagrywanie
Zapisuje to, co grasz, jako dane MIDI (czasem także jako audio). Pozwala odsłuchać ćwiczenie albo nagrać kilka partii jedna na drugiej. Liczba ścieżek wynosi od 1 do 16, zależnie od modelu.
Cena sugerowana a cena rynkowa
Sugerowana cena producenta to cena katalogowa, którą podaje producent. Cena rynkowa – czyli to, ile faktycznie biorą sklepy – bywa niższa o 10–30%. Planując budżet, porównaj obie.

Czytaj dalej