1st Note

Begrippenlijst digitale piano in gewone taal

Wie een digitale piano koopt, komt veel technische termen tegen. Deze begrippenlijst legt de begrippen uit die je in specificaties en reviews ziet, in gewone taal, voor wie een eerste of een volgende piano kiest.

Naar onderdeel

Toetsen en mechaniek

Gewogen toetsen
Toetsen die weerstand bieden aan je vingers, zoals de toetsen van een akoestische piano. Digitale piano's bereiken dat met kleine gewichten of een hamermechaniek onder elke toets.
Graded hammer
Gewogen toetsen die in de bas zwaarder zijn dan in de hoogte, met hetzelfde verloop als bij een akoestische vleugel. Dit mechaniek komt voor bij veel digitale piano's met gewogen toetsen.
Halfgewogen
Toetsen met een lichte veer en een klein gewicht, maar zonder hamermechaniek. Zwaarder dan op een synthesizer, veel lichter dan op een echte piano. Gebruikelijk op arranger-keyboards en eenvoudige workstations, maar de aanslag verschilt van die van een akoestische piano.
Escapement (let-off)
Bij een vleugel voel je tijdens het indrukken van een toets een licht drempeltje, doordat de hamer loskomt van het mechaniek. Veel digitale mechanieken bootsen dat gevoel na (escapement-simulatie), ook sommige instapmodellen (bijvoorbeeld het PHA-4 Standard-mechaniek van Roland in de FP-10). Vooral nuttig bij klassiek repertoire.
Ivoor- en ebbenhoutgevoel
Een fijn gestructureerd toetsoppervlak dat vocht van je vingers opneemt en meer grip geeft. Het bootst de ivoren en ebbenhouten toetsbekleding van oude piano's na.
Aanslaggevoeligheid (velocity)
Hoe de piano reageert op hoe hard of zacht je een toets aanslaat: luider als je harder speelt, zachter als je voorzichtig speelt. Meestal kun je kiezen uit een paar instellingen.
Drie sensoren per toets
Drie sensoren langs de weg van een toets registreren de beweging nauwkeuriger, vooral bij snel herhaalde noten. Duurdere mechanieken hebben ze; bij instappiano's zijn twee sensoren gebruikelijk.
88 / 76 / 61 / 49 toetsen
88 toetsen zijn het volledige bereik van een akoestische piano. Met 76 toetsen speel je het meeste populaire en klassieke repertoire. 61 toetsen is de norm voor keyboards. 49 toetsen hebben de kleinste instrumenten, vaak met toetsen die kleiner zijn dan normaal.

Klank

Polyfonie
Het maximale aantal noten dat de piano tegelijk kan laten klinken, inclusief aangehouden noten en uitklinkende galm. Met twee klanken over elkaar (layer) en lang pedaalgebruik klinken er meer noten tegelijk. Bij duurdere modellen is 192–256 stemmen gebruikelijk.
PCM-sampling
Opnamen van echte noten van een akoestisch instrument, die in de piano zijn opgeslagen en bij elke aanslag worden afgespeeld. De meest gebruikte manier van klankopwekking. De kwaliteit en het aantal samples verschillen sterk.
Klankmodellering (physical modeling)
De piano berekent de klank van elke noot op het moment zelf uit een wiskundig model van een echt instrument, in plaats van opnamen af te spelen. De klank verandert daardoor vloeiender met de aanslag. Roland gebruikt dit in de klankopwekking SuperNATURAL Piano Modeling en Piano Reality Modeling.
Snaarresonantie
Nabootsing van de manier waarop snaren in een akoestische piano meetrillen met de noten die je speelt. Dat geeft de klank meer diepte en natuurlijkheid. Meestal in te stellen van uit tot sterk.
Demperresonantie
De brede resonantie van vrijliggende snaren die je bij een akoestische piano hoort als het sustainpedaal (het pedaal dat de tonen laat doorklinken) is ingetrapt. Een goede uitvoering maakt een duidelijk verschil; bij eenvoudige is het effect nauwelijks hoorbaar.
Key-off-samples
Het zachte geluid van een demper die terug op de snaar valt als je een toets loslaat. Te vinden op duurdere piano's; het draagt bij aan een natuurlijke, afgeronde klank.
Galm (reverb)
Geeft een gevoel van ruimte: een kamer, een zaal, een kathedraal. De meeste piano's hebben meerdere soorten galm, met instelbare diepte.
Chorus
Legt licht ontstemde kopieën van een klank over elkaar om hem voller te maken. Gebruikelijk bij elektrische piano, strijkers en pads; bij akoestische pianoklanken zelden gebruikt.

Pedalen

Sustainpedaal (demperpedaal)
Het rechterpedaal. Het tilt de nagebootste dempers op, zodat de noten blijven doorklinken nadat je de toetsen loslaat. Het enige pedaal dat elke piano nodig heeft.
Linkerpedaal (una corda)
Het linkerpedaal van een pedaalunit met drie pedalen. Het maakt de klank zachter door het verschuiven van de hamers in een akoestische vleugel na te bootsen. Nodig voor een deel van het klassieke repertoire.
Sostenutopedaal
Het middelste pedaal. Het houdt alleen de noten vast die je ingedrukt houdt op het moment dat je het pedaal intrapt. Handig om een basnoot te laten klinken terwijl je erboven een melodie speelt. Komt op digitale piano's minder vaak voor.
Halfpedaal
Het sustainpedaal gedeeltelijk intrappen om de dempers geleidelijk te regelen. Werkt alleen met een continu pedaal (dat meet hoe diep het is ingetrapt), niet met een eenvoudige voetschakelaar (aan/uit).
Continu pedaal
Een sustainpedaal dat meet hoe diep het is ingetrapt, zodat halfpedaal mogelijk is. De betere pedalen die bij digitale piano's uit de middenklasse en hoger worden meegeleverd, zijn continu.

Aansluitingen

USB-MIDI
Een USB-kabel brengt MIDI-gegevens over tussen de piano en een computer of tablet. Gebruikt voor leerapps, notatiesoftware en DAW's. Werkt met vrijwel alle apparaten, zonder problemen met vertraging.
Bluetooth-MIDI
Draadloze MIDI naar een smartphone of tablet, voor apps zoals Flowkey, Simply Piano of GarageBand. Handig; de vertraging is iets groter dan via USB, maar meestal niet merkbaar.
Bluetooth-audio
Speelt het geluid van je smartphone af via de luidsprekers van de piano, zodat je met muziek kunt meespelen of YouTube-lessen kunt volgen. Dat is een andere functie dan Bluetooth-MIDI; piano's hebben vaak de ene wel en de andere niet.
Lijnuitgang (line out)
Stereo- (of mono-)uitgangen om het signaal van de piano naar een mengpaneel, versterker, audio-interface of opnameset te sturen. Onmisbaar op het podium en in de studio.
Aux-ingang (audio-ingang)
Een stereo-ingang die extern geluid (smartphone, tablet, begeleidingstrack) samen met de piano via de eigen luidsprekers laat klinken. Handig om met opnamen te oefenen.

Functies

Dual- / Layer-modus
Twee klanken over elkaar over het hele klavier, bijvoorbeeld piano met strijkers. Past goed bij ballads; gebruikt meer polyfonie.
Split-modus
Het klavier splitsen: de lage en de hoge helft krijgen elk een andere klank, bijvoorbeeld bas links en piano rechts. Het splitpunt is meestal instelbaar.
Duo-modus / duetmodus
Verdeelt het klavier in twee gelijke delen in hetzelfde octaaf, zodat een docent en een leerling dezelfde partij naast elkaar kunnen spelen, met dezelfde klank. Handig voor lessen thuis.
Transponeren
Verschuift de toonhoogte van het hele klavier in halve tonen omhoog of omlaag: je speelt in de ene toonsoort en het instrument klinkt in een andere. Handig om zangers te begeleiden.
Metronoom
Een ingebouwde tik die je helpt in een gelijkmatig tempo te oefenen. Bij de meeste modellen zijn het tempo (BPM) en de maatsoort instelbaar.
Lesfunctie
Ingebouwde stukken die in een partij voor de linker- en de rechterhand zijn verdeeld: je kunt de partij van één hand uitzetten en die zelf meespelen. Vooral bij Yamaha en Casio is deze functie uitgebreid.
Opnamefunctie
Legt vast wat je speelt als MIDI-gegevens (soms ook als audio). Zo kun je je oefening terugluisteren of meerdere partijen over elkaar opnemen. Het aantal sporen loopt per model van 1 tot 16.
Adviesprijs en actuele prijs
De adviesprijs is de verkoopprijs die de fabrikant opgeeft. De actuele prijs, dus wat winkels echt vragen, ligt vaak 10–30% lager. Vergelijk ze allebei als je een budget maakt.

Verder lezen