Al twee jaar stel je de aankoop van een piano uit. Niet omdat je er geen wilt – dat wil je wel – maar omdat je woning geen hoekje heeft dat voor een instrument gereserveerd is. Dan zie je de PX-S1100. De behuizing is maar 102 millimeter hoog en 232 millimeter diep, en hij weegt ongeveer 11,2 kg zonder batterijen. Hij werkt op batterijen. Je zou hem op de keukentafel kunnen zetten en na het spelen tegen de muur kunnen zetten. Ineens lijkt een eigen piano mogelijk.
De vraag is niet of de Casio aantrekkelijk is. Dat is hij duidelijk. De vraag is of je iets inlevert als je hem kiest in plaats van de Roland FP-30X. Kort gezegd: dat hangt af van twee concrete dingen, namelijk hoeveel ruimte je hebt en hoe vaak je met een koptelefoon speelt.
Wat de slanke behuizing werkelijk betekent
De PX-S1100 heeft het Smart Scaled Hammer Action-mechaniek van Casio met graded hammer – zwaarder in de bas, lichter in de hoogte – en toetsen met een oppervlak dat ebbenhout en ivoor nabootst. De FP-30X heeft het PHA-4 Standard-mechaniek van Roland met een Ivory Feel-oppervlak en een escapement-simulatie. Casio vermeldt zo'n escapement-simulatie niet voor de PX-S1100. Beide hebben dus toetsen met een gestructureerd oppervlak, maar de mechanieken zijn verschillend opgebouwd. Casio past zijn mechaniek in een behuizing van 232 mm diep en 102 mm hoog; de FP-30X is 284 mm diep en 151 mm hoog. Het verschil in diepte is maar ongeveer 5 cm, dus op een bureau nemen de twee ongeveer evenveel ruimte in. Duidelijk kleiner is de Casio in de hoogte: ongeveer 5 cm lager, wat helpt als je hem na het spelen opbergt.
De PX-S1100 kan ook werken op zes AA-batterijen. Casio noemt ongeveer 4 uur continu gebruik op alkalinebatterijen en vermeldt dat de klank op batterijen bij maximaal volume kan vervormen; zet dan het volume lager of gebruik de netadapter. De FP-30X werkt alleen op zijn adapter. De batterijen zijn dus niet alleen een noodoplossing voor als er geen stopcontact is. Ze maken het mogelijk om aan de keukentafel te oefenen, na de lunch naar een andere kamer te gaan en de piano in een kast op te bergen voordat er gasten komen.
Casio geeft het gewicht op als ongeveer 11,2 kg zonder batterijen en zegt niet of de muziekstandaard is meegerekend; Roland geeft 14,8 kg met muziekstandaard. Omdat de meetomstandigheden niet gelijk zijn, wijzen we op gewicht geen winnaar aan.
De vraag die het antwoord bepaalt: de koptelefoon
Dit is een van de belangrijkste verschillen in deze vergelijking.
De FP-30X heeft twee koptelefoonaansluitingen – een van 3,5 mm en een van 6,3 mm – zodat je samen met een docent of een tweede luisteraar kunt spelen, elk met een eigen koptelefoon. Roland vermeldt voor de FP-30X geen aparte functie voor ruimtelijk geluid in de koptelefoon; Headphones 3D Ambience staat vermeld bij de FP-60X.
Ook de PX-S1100 heeft twee aansluitingen, dus samen luisteren kan op allebei. Het verschil is de stekkermaat: beide aansluitingen van de Casio zijn minijacks van 3,5 mm, dus voor een studiokoptelefoon met een 6,3 mm-stekker heb je een verloopstekker nodig. De FP-30X neemt beide stekkers direct aan. Volgens de handleiding van Casio werkt het Surround-effect van de PX-S1100 niet op de koptelefoonaansluitingen.
Hoort de koptelefoon vast bij je oefenen – door dunne muren, slapende huisgenoten of online lessen – kijk dan eerst welke stekker je koptelefoon heeft. Met een 6,3 mm-stekker is de FP-30X de handigere van de twee. Speel je vooral via de luidsprekers en pak je maar af en toe een koptelefoon, dan maakt het verschil in aansluitingen weinig uit.
Wat je over Bluetooth moet weten
De FP-30X heeft Bluetooth-audio en Bluetooth-MIDI ingebouwd. Via Bluetooth-audio speel je muziek van je smartphone af via de luidsprekers van de piano, via Bluetooth-MIDI verbind je zonder kabel met apps.
De PX-S1100 krijgt dezelfde twee functies via de draadloze adapter WU-BT10 (MIDI en audio), die Casio in de doos meelevert. Met de adapter in de piano speel je muziek van je smartphone af via de luidsprekers van het instrument en verbind je zonder kabel met apps, net als bij de FP-30X. Het enige verschil is dat Bluetooth bij de Casio in een kleine insteekadapter zit in plaats van in de piano zelf.
Lijnuitgang, klanken en geluid
Beide hebben lijnuitgangen. De FP-30X heeft twee uitgangen van 6,3 mm (L/Mono en R), de PX-S1100 twee LINE OUT-aansluitingen van 6,3 mm (R en L/Mono). Op elk van beide sluit je externe luidsprekers, een audio-interface of een geluidsinstallatie aan. Wil je later serieus opnemen of voor anderen spelen in een grotere ruimte, dan sluit geen van beide die weg af. Meer klanken heeft de Roland: 321 in totaal, waarvan 56 op het bedieningspaneel (de rest via de Roland Piano App), tegen 18 bij de Casio. De polyfonie is 256 stemmen bij de FP-30X en 192 bij de PX-S1100.
De twee gebruiken elk een andere klankopwekking voor de piano: SuperNATURAL Piano bij Roland, Multi-dimensional Morphing AiR bij Casio. Aan de naam alleen zie je niet welke beter klinkt of welke over een paar jaar beter bij je past. Vergelijk in een winkel hoe ze reageren op zacht en hard spelen en hoe ze klinken met een ingedrukt sustainpedaal. Het polyfoniegetal speelt vooral een rol bij lang pedaalgebruik en met twee klanken over elkaar, omdat er dan meer noten tegelijk klinken.
Ingebouwde stukken om mee te oefenen
Bij de oefenfuncties heeft de Casio de voorsprong. De PX-S1100 heeft 60 ingebouwde stukken in de Music Library, en bij elk stuk kun je de partij van de linker- of rechterhand uitzetten en die zelf spelen terwijl de piano de andere speelt. De FP-30X heeft 30 ingebouwde stukken, maar speelt ze alleen af: je kunt geen partij uitzetten en het instrument zelf heeft geen lesfunctie.
Twee duidelijke conclusies voor twee soorten kopers
Kies de Casio PX-S1100 als je geen vaste plek voor een piano hebt, als je ook zonder stopcontact wilt spelen of de piano vaak opbergt, als je vooral via de luidsprekers oefent en niet met een koptelefoon, en als je ingebouwde stukken wilt waarvan je de partijen voor links en rechts apart kunt oefenen. Voor zo iemand zijn de lagere behuizing en de batterijvoeding een concreet voordeel, geen compromis.
Kies de Roland FP-30X als je vaak oefent met een koptelefoon met 6,3 mm-stekker, als je de voorkeur geeft aan een klavier met escapement-simulatie, of als veel meer klanken belangrijk voor je zijn.
De doorslag geeft dus de ruimte. Moet de piano na elke oefensessie van tafel, dan is de PX-S1100 met zijn lage behuizing en batterijen de praktischere keuze. Kan hij op één plek blijven staan, dan krijg je bij de FP-30X meer klanken, een 6,3 mm-aansluiting zonder verloopstekker en een escapement-simulatie.